Enige weken geleden liep ik in De Zwerver, de reisboekenspecialist in Groningen, tegen dit boekje aan. Heel even schrok ik: zou het dan tóch weer zijn dat nét parallel aan mijn eigen grensfietsroute iemand anders iets soortgelijks heeft gedaan en er een boekje van heeft gemaakt? Ik heb ’t boekje direct maar even aangeschaft en ’t in ’t kistje gestopt voor de vakantieboeken – stond op ’t punt om op vakantie te gaan.
Na twee volle weken lezen in Exodus van Leon Uris (goed voor wat extra diepte en perspectief op het middenoostenvraagstuk), een dikke pil, was ik in twee-en-een half uur lezen door het boek van Jan Fossen heen. De opmaak van ’t boek is zeldzaam overdadig; met gemak had het slechts de helft van de 140 bladzijden beslagen.
Op zich had de tekst op de achterflap me al verteld, dat het hier een totaal ander perspectief betreft dan Grensfietsen.NL. Er is geen enkele hint richting navolging. Geen routebeschrijvingen en zo. Dit betreft een heel persoonlijk verslag, gaat veel meer over Jan Fossen en zijn fietsbeleving zelf dan over de route of over de grens. Die lijken meer een ‘format’ voor een ‘persoonlijk fietsproject’, waarbij de schrijver ‘in zichzelf is gedoken’, meer over mentale grenzen dan over fysieke, zogezegd.
Nederland rondfietsen langs de binnenrand, dus in principe ook juist zónder de grens over te steken, doet Jan in 30 etappes van zo’n 100 kilometer. Hij gaat heel Nederland rond en ziet ook de grenzen van alle (halve) eilanden in Zeeland als ‘grens’, dus alleen Zeeland levert al zomaar 1000 kilometer op. En Jan rondt ook het gehele IJsselmeer, gaat juist niét over de Afsluitdijk.
Elke etappe krijgt zo’n anderhalf tot drie bladzijden bespiegel-tekst mee, die voor de helft gaat over Jans gedachten en gevoelens, semi-filosofisch, met graag ook het noemen van de namen van de filosofen en zo, en voor de andere helft gaat over ‘en hier ging ik rechts en hier ging ik links’. Je leert zodoende helemaal niets over de omgeving zelf.
Wat het grootste verschil ten opzichte van mijn insteek bij Grensfietsen.NL kentekent, dat is hoe Jan min of meer lukraak z’n routes maakt en ik op het starre af aan het ‘zo dicht mogelijk bij de grens (en zo vaak mogelijk eroverheen)’-principe ben gebleven. Soms haakt Jan ineens aan op z’n grens-spelregel (zo dicht mogelijk langs de binnenrand van Nederland), maar soms snijdt hij hele stukken af.
Jan heeft een fijn en warm boekje gemaakt, maar uiteindelijk heeft het verder niets met Grensfietsen te maken en biedt het al helemaal geen uitnodiging tot navolging. Ja, wel navolging in de zin van: maak een mooie tocht en laat je gedachten de vrije loop, dat is louterend! Het komt me dan ook voor dat de achtergrond voor dit boekje gelegen is in een combi van schrijflust (in het dankwoord lees ik dat hij een schrijfcursus heeft gevolgd) en een soort van ‘midlife’-dingetje (wie ben ik en waar ga ik naartoe, gerelateerd aan een fase in je leven).
Fietsen tegen de grens – in 30 etappes langs de binnenrand van Nederland – Jan Fossen